tel. 693-832-836

skype: dariusz.makulec

e-mail: dariusz.makulec@makulec.com

Brak zapłaty za zobowiązania, a odpowiedzialność karna

W sytuacji gdy dłużnik nie płaci za zobowiązania wynikające z zakupionego towaru pierwszymi procesowymi czynnościami prawnymi jakie podejmuje wierzyciel jest złożenie pozwu o zapłatę do właściwego Sądu. Następnie po otrzymaniu nakazu zapłaty lub wyroku wierzyciel kieruje sprawę do właściwego komornika sądowego. Niestety zdarzają się sytuacje gdy pomimo przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego nie uzyskamy zaspokojenia w całości lub w części zobowiązania. W takich sytuacjach wielu wierzycieli rezygnuje z dalszego dochodzenia zapłaty zobowiązania od dłużnika.

Nie zawsze przyjęte przez wierzyciela rozwiązanie rezygnacji z dochodzenia zapłaty zobowiązania jest zasadne. Należy pamiętać, żeby w takiej sytuacji dokładanie zapoznać się z informacjami przekazywanymi przez komornika sądowego i uzyskać dodatkowe informacje wykorzystując dostępne bazy m.in. przedsiębiorców - KRS i CEIDG.

Przeprowadzenie wskazanej analizy może prowadzić do wniosku, że działanie dłużnika może wyczerpywać znamiona jednego z czynów zabronionych. Ustalenie takich okoliczności pozwala na rozważanie złożenia do właściwej prokuratury pisemnego zawiadomienia o możliwości popełniania przestępstwa przez dłużnika.

Najczęstszymi czynami zabronionymi jest oszustwo - art. 286 § 1 kk, udaremnienie lub uszczuplenie zaspokojenia wierzyciela - art. 300 § 1 kk, pokrzywdzenie wierzycieli - art. 301 § 1 kk.

W przypadku pierwszego czynu zabronionego - art. 286 § 1 kk - zasadniczą okolicznością, którą trzeba udowodnić jest wykazanie spełnienia znamion strony podmiotowej oszustwa polegające na ustaleniu, że sprawca już w chwili składania zamówienia na towar nie miał zamiaru dokonać zapłaty za niego. Przestępstwo oszustwa może zostać popełnione wyłącznie z zamiarem bezpośrednim co oznacza, że dla przypisania tego czynu zabronionego niezbędnym jest udowodnienie, że takim zamiarem sprawca obejmował zarówno cel działania, jak i sam sposób działania zmierzający do zrealizowania tego celu. Przykładem zachowania, które może wyczerpywać znamiona zarzucanego czynu zabronionego oszustwa jest informacja, że dłużnik posiadał również zobowiązania wobec innych podmiotów, które były zaciągane przed zawarciem umowy sprzedaży z nami i ich do chwili obecnej nie spłacił. 

W przypadku drugiego czynu zabronionego - art. 300 § 1 kk - działanie sprawcy polega na uszczupleniu (zmniejszenie możliwości zaspokojenia wierzyciela w jakiejkolwiek części) lub udaremnieniu zaspokojenia wierzyciela (całkowite wyłączenie możliwości zaspokojenia wierzyciela). Wskazane czynności mogą polegać na usuwaniu, ukrywaniu, zbywaniu, darowaniu, niszczeniu, rzeczywistym lub pozornym obciążaniu albo uszkadzaniu składników swojego majątku. Jednocześnie powyższe zachowania muszą zostać podjęte przez dłużnika w sytuacji grożącej mu upadłości lub niewypłacalności, których znaczenie określają przepisy prawa upadłościowego i naprawczego. Tym samym musimy udowodnić, że dłużnik dokonał przykładowo zbycia czy darowania np. posiadanej nieruchomości, ruchomości czy np. fikcyjnego obciążanie składników majątku, a czynność ta doprowadziła do uszczuplenia lub udaremnienia zaspokojenia wierzyciela i jednocześnie przedmiotowe czynności zostały podjęte w sytuacji grożącej dłużnikowi upadłości lub niewypłacalności. 

Należy wskazać, że ściganie tego typu czynu zabronionego wymaga złożenia wniosku o ściganie. 

W przypadku trzeciego czynu zabronionego  - art. 301 § kk - działanie sprawcy polega na tworzeniu nowej jednostki gospodarczej i przenoszeniu na nią składników swojego majątku będąc jednocześnie dłużnikiem kilku wierzycieli udaremniając lub ograniczając zaspokojenie ich należności. Zwrot "kilku wierzycieli" oznacza od 3 do 9 i więcej wierzycieli. 

W sytuacji gdy postępowanie przygotowawcze zakończy się wniesieniem aktu oskarżenia należy pamiętać o złożeniu wniosku o naprawienie szkody - art. 46 § 1 kk. Przedmiotowy może zostać złożony w chwili obecnej do zamknięcia przewodu sądowego na rozprawie głównej - 49 a kpk. 

Uważam, że ważnym jest również złożenie wniosku o zamierze działania w toku postępowania sądowego w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Przedmiotowe powoduje, że stajemy się wówczas stroną postępowania sądowego. Jednocześnie należy pamiętać, że zgodnie z treścią art. 54 § 1 kpk pokrzywdzony może złożyć taki wniosek do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej.

Podstawa  Prawna 
Ustawa z dnia 06 czerwca 1997 r. kodeks karny  (Dz. U. 2016 r. poz. 1137)
(stan prawny na dzień 10 października 2016 r.)